Bảo trì hệ thống nguồn một chiều và ắc quy dự phòng: lịch và nội dung kiểm tra
Hệ thống nguồn một chiều hỏng thường không báo trước mà lộ ra đúng lúc mất điện. Bài viết đưa lịch bảo trì theo tháng, quý và năm, nội dung kiểm tra bộ chuyển đổi, ắc quy, đấu nối và tản nhiệt, cùng những dấu hiệu cần thay thiết bị.
Nội dung bài viết
Điểm nguy hiểm của hệ thống nguồn dự phòng: nó chỉ được dùng tới khi có sự cố, nên hỏng hóc tích tụ âm thầm và lộ ra đúng lúc cần nhất. Bảo trì định kỳ là cách duy nhất để biết hệ thống còn dùng được hay không.
Lịch bảo trì
| Chu kỳ | Nội dung | Thời gian | Ai làm |
|---|---|---|---|
| Hàng tháng | Nhìn đèn báo, nghe tiếng lạ, kiểm tra nhiệt độ tủ | 15 phút | Nhân viên kỹ thuật tại chỗ |
| Hàng quý | Đo điện áp đầu ra, đo tải, vệ sinh khe gió, kiểm tra đầu cực ắc quy | 1–2 giờ | Kỹ thuật viên |
| Nửa năm | Xiết lại đấu nối, đo điện áp từng bình ắc quy | 2–3 giờ | Kỹ thuật viên |
| Hàng năm | Thử phóng điện dàn ắc quy, kiểm tra toàn hệ thống | Nửa ngày | Đơn vị chuyên môn |
| Khi có thay đổi | Đo lại sau mỗi lần thêm thiết bị vào tủ | Theo việc | Người thực hiện thay đổi |
Kiểm tra bộ chuyển đổi nguồn
- Điện áp đầu ra: đo khi không tải và khi có tải, so với giá trị công bố; chênh lệch lớn dần là dấu hiệu xuống cấp.
- Nhiệt độ vỏ: sờ thấy nóng bất thường hoặc đo cao hơn lần trước đáng kể cần tìm nguyên nhân.
- Tiếng ồn: tiếng rít hoặc tiếng kêu lạ thường xuất hiện trước khi hỏng.
- Bụi bẩn: vệ sinh khe thoát gió; bụi tích tụ làm nhiệt độ tăng và tuổi thọ giảm.
- Tải thực tế: đo dòng đang dùng so với định mức; nếu đã vượt 80% thì cần nâng cấp.
Kiểm tra ắc quy
- Điện áp từng bình: một bình yếu kéo cả dàn xuống, đo từng bình chứ không chỉ đo tổng.
- Đầu cực: làm sạch, xiết lại, kiểm tra ăn mòn và bôi lớp bảo vệ nếu cần.
- Vỏ bình: phồng, rò rỉ, nứt là dấu hiệu phải thay ngay.
- Nhiệt độ phòng: ắc quy giảm tuổi thọ rất nhanh khi nhiệt độ cao; phòng cần thông gió và làm mát.
- Thử phóng điện: theo định kỳ, kiểm tra dàn ắc quy còn giữ được bao lâu ở tải thật.
- Tuổi ắc quy: ghi ngày lắp đặt, lên kế hoạch thay theo tuổi thọ công bố, không chờ tới khi hỏng.
Kiểm tra đấu nối và tủ
| Hạng mục | Kiểm tra gì | Vì sao |
|---|---|---|
| Đầu cốt và vít | Xiết lại theo định kỳ | Lỏng dần do rung và giãn nở nhiệt |
| Dây dẫn | Kiểm tra vỏ cách điện, điểm nóng | Điểm nóng là dấu hiệu tiếp xúc kém |
| Aptomat | Thử đóng cắt, kiểm tra hoạt động | Aptomat kẹt là mất bảo vệ |
| Nhãn | Còn đọc được, còn đúng với thực tế | Nhãn sai nguy hiểm hơn không có nhãn |
| Tản nhiệt tủ | Quạt còn chạy, lọc bụi còn sạch | Nhiệt độ ảnh hưởng mọi thiết bị |
| Giám sát | Thử cảnh báo có gửi được không | Cảnh báo hỏng thì mất tác dụng giám sát |
Dấu hiệu cần thay thiết bị
- Điện áp đầu ra dao động hoặc sai lệch tăng dần qua các lần đo.
- Nhiệt độ cao bất thường dù đã vệ sinh và tải không tăng.
- Thiết bị tải khởi động lại không rõ nguyên nhân, nhất là vào giờ tải cao.
- Ắc quy không giữ được thời gian dự phòng theo thiết kế khi thử phóng điện.
- Thiết bị đã hết hỗ trợ và không mua được linh kiện thay thế.
Hồ sơ bảo trì
Mỗi lần bảo trì ghi lại: ngày, người thực hiện, giá trị đo được, việc đã làm và việc cần theo dõi. Hồ sơ này cho phép so sánh qua thời gian và phát hiện xu hướng xuống cấp trước khi hỏng hẳn. Không có hồ sơ thì mỗi lần kiểm tra chỉ là một lần nhìn rời rạc, không kết luận được gì.
Xem thêm lắp đặt và đấu nối nguồn một chiều, tính công suất và chọn mức dòng và nhóm bộ chuyển đổi nguồn, tủ mạng.
Câu hỏi thường gặp
Bảo trì hệ thống nguồn một chiều theo chu kỳ nào?
Hàng tháng kiểm tra nhanh, hàng quý đo điện áp và vệ sinh, nửa năm xiết đấu nối và đo từng bình ắc quy, hàng năm thử phóng điện.
Đo ắc quy cần đo gì?
Điện áp từng bình chứ không chỉ đo tổng, vì một bình yếu kéo cả dàn xuống.
Dấu hiệu bộ chuyển đổi sắp hỏng là gì?
Điện áp đầu ra sai lệch tăng dần, nhiệt độ cao bất thường dù đã vệ sinh, và tiếng rít hoặc tiếng kêu lạ.
Vì sao phải xiết lại đầu cốt định kỳ?
Đấu nối lỏng dần do rung và giãn nở nhiệt, gây tiếp xúc kém và phát nhiệt tại điểm nối.
Hồ sơ bảo trì ghi những gì?
Ngày, người thực hiện, giá trị đo được, việc đã làm và việc cần theo dõi, để so sánh xu hướng qua thời gian.
